Ex verzameling Frans Pouwel, Nederland, en verzameling J.S. Vogelaar, Engeland=CNG 204 (11 Feb 2009), kavel 147.

Deze munt is geslagen naar aanleiding van de abdicatie van Diocletianus en Maximianus in 305. De emissies munten die deze gebeurtenis memoreren, hebben de personificaties Providentia en Quies op de keerzijde. Providentia drukt de voorbedachtzaamheid van de keizers uit, tot uiting komend in de beslissing afstand te doen van het purper. De tweede figuur, Quies, verpersoonlijkt de kalmte en de rust waarvan de keizers kunnen gaan genieten. De omschriften van de serie abdicatiefolles die in heel het rijk uniform geslagen werden vertonen een opmerkelijke formulering. Diocletianus en Maximianus worden 'Dominus Noster' genoemd 'Onze heer', wat voor het eerst op een zo grote schaal gebeurt in de geschiedenis van de Romeinse numismatiek - de titel 'heer' werd vanouds het liefst vermeden omdat de Romeinen graag deden alsof ze nog een republiek waren. Verder worden de bijzondere namen 'Felicissimus' en 'Beatissimus' gebruikt - 'meest gelukkige' en 'meest gezegende' voor de twee keizers in ruste. Ten slotte heeft Diocletianus, die de langst zittende en meest gezaghebbende keizer was, de titel Senior Augustus in plaats van gewoon 'Augustus'. De portretten drukken de autoriteit van de keizers aan door de mappa, een opgerolde doek die het symbool was van het belangrijke ambt van consul. De olijftak, symbool van Pax, de vrede, symboliseert de 'Rust' van de keizers.

Diocletianus, aanvankelijk Diocles geheten, werd in omstreeks 245 geboren in Dalmatia. Na de moord op Carinus werd hij uitgeroepen tot keizer door het leger. Hij ontpopte zich tot een groot leider, generaal, staatsman, bestuurder en hervormer. Aan het begin van zijn regering besefte Diocletianus dat het Romeinse rijk te groot was om bestuurd te worden door één man. Hij bedacht het systeem van de 'tetrarchie', waarin er vier heersers waren die elk de verdediging van een afgebakend gebied voor hun rekening namen. Diocletianus bestuurde het oostelijke deel van het rijk. In 305 deed hij vrijwillig afstand van het purper (en dwong zijn mede-keizer Maximianus hetzelfde te doen), om plaats te maken voor de volgende lichting 'tetrarchen'. Hij stierf ongeveer acht jaar later. Diocletianus is in numismatisch opzicht belangrijk voor de grootschalige hervorming van het muntstelsel onder zijn bewind.

PF64 Diocletianus 284-305, AE Follis (30mm, 10,98 gram)
Muntplaats: London c. 305-07
Voorzijde: DN DIOCLETIANO FELICISSIMO SEN AVG; Gelauwerde bust r. met mappa en olijftak
Keerzijde: PROVIDENTIA DEORVM QVIES AVGG; Providentia staande tegenover Quies, met scepter
Overig:
Cloke/Toone 4.01.002; RIC 77a; Zfr+
€ 135