Een van de leuke dingen van het verzamelen van Romeinse munten is dat je langzamerhand beter wordt in het herkennen van goden en personificaties aan de hand van de karakteristieke attributen die ze dragen. Een vrouw met een puntige vrijheidshoed kan niemand anders zijn dan Libertas en Mercurius als god van de handel heeft een geldbuidel in de hand. Maar er zijn ook volop personages op keerzijdes die niet zo één twee drie te duiden zijn, zoals de figuur op de onderstaande munt van Caracalla.
Deze denarius werd geslagen in het jaar 200, toen Caracalla voor de derde keer zijn tribunaat bekleedde, TR P III staat in het keerzijdeomschrift. De keerzijde heeft een staande figuur die in referenties veelal ‘Caracalla als Sol’ genoemd wordt. We zien een naakte jongeman, staand naar links gewend. Althans, bijna naakt – een mantel hangt over zijn rug en over zijn linkerschouder naar beneden. Hij is gelauwerd en draagt in zijn rechterhand een globe. In de linkerhand houdt hij een speer vast, met de punt naar beneden.
Voor een goede duiding van een voorstelling is het belangrijk te onderzoeken op welke andere munten dezelfde beeltenis voorkomt. In dit geval blijkt dat deze figuur zich beperkt tot een tweetal munttypes van Caracalla – naast deze denarius prijkt de figuur ook nog op munten met een verhelderende omschriftvariant: RECTOR ORBIS – ‘Meester der Wereld’. Dit omschrift komt voor op zilver en goud.
In de regel zijn de stempels voor aurei, het Romeinse goudstuk in deze periode, van een hogere kwaliteit dan die voor zilveren munten. Dat betekent dat er vaak ook meer detail te zien is in het ontwerp en het is dus een goed idee om vooral de gouden munten nauwkeurig te bekijken. In de figuur hieronder staat een detail van de jongeman afgebeeld, zoals hij voorkomt op een aureus van Caracalla (Leu Numismatik 8, kavel 322). Het blijkt hier duidelijk dat hij een zwaard achter op zijn rug draagt. Het handvat is goed te zien onder de linkerarm, net boven de heup. Op de denarius zou het zwaard ook aanwezig moeten zijn, maar op denariusstempels is die in de regel minder goed te zien – en RIC noemt het zwaard dan ook niet in de beschrijving.
Terug naar de identificatie van de figuur als Caracalla als Sol. Het is zeer plausibel dat de jonge keizer Caracalla staat afgebeeld. Daar is de keizerlijke lauwerkrans een goed argument voor, naast het feit dat dit type alleen op zijn muntslag voorkomt. Maar Caracalla als Sol is niet erg aannemelijk. De zonnegod wordt weliswaar regelmatig afgebeeld met een globe in de numismatiek, maar zijn belangrijkste attribuut mist: de zonnekroon. Ook draagt Sol nooit een speer of een zwaard.
Iets anders dat de identificatie van de figuur verheldert is het omschrift. Rector Orbis is een titel die voor het eerst verschijnt op munten van Didius Julianus. Op denarii en aurei van deze onfortuinlijke keizer wordt duidelijk dat Rector Orbis niet een titel van een godheid is, maar van de keizer zelf. Het omschrift gaat namelijk vergezeld van een voorstelling van Didius Julianus in toga. Uit inscripties blijkt dat ook andere keizers deze eretitel gedragen hebben, bijvoorbeeld Gallienus in de tweede helft van de derde eeuw
De figuur op de munt van Caracalla is dus naar alle waarschijnlijk de jonge keizer zelf, als ‘Meester van de Wereld’. Maar hij is niet een gewone sterveling, zoals Didius Julianus dat in zijn toga misschien nog wel is – Caracalla wordt heroïsch naakt afgebeeld. De mantel om zijn schouder is wellicht een paludamentum, een militaire cape die door soldaten over het kuras gedragen werd, maar Caracalla draagt hem niet als een soldaat, maar zoals de oorlogsgod Mars, over zijn naakte lichaam.
Curtis Clay, een autoriteit op het gebied van antieke numismatiek, heeft een interessante theorie over de Rector Orbis-keerzijdes van Caracalla. Hij plaatst de emissie in de historische context van de Parthische oorlogen van Septimius Severus, waarbij in 198 de stad Ctesiphon werd ingenomen. Volgens Clay was de overwinning op het Oosten voldoende aanleiding om Caracalla te vergelijken met Alexander de Grote, de legendarische veroveraar. De figuur op de munt is volgens hem niet ‘Caracalla als Sol’ maar ‘Caracalla als Alexander’. Een aantrekkelijke theorie zonder losse eindjes, aangezien alle elementen meegenomen worden in de verklaring: de lauwerkrans van de keizer, de globe als symbool voor de Wereld, speer, paludamentum en zwaard als attributen van de militaire veroveraar en de heroïsche naaktheid als verwijzing naar de legendarische, bijna goddelijke veldheer.
